نقد فیلم تنزینگ (Tenzing) | صعودی تماشایی که برای رسیدن به قله عجله ندارد

داستان فیلم تنزینگ (Tenzing) درباره یکی از مشهورترین اتفاقات تاریخ کوهنوردی است؛ رسیدن تنزینگ نورگی و ادموند هیلاری به قله اورست در سال ۱۹۵۳.

سوال اصلی در نقد فیلم Tenzing این است که چطور میتوان از ماجرایی با پایان معلوم، داستانی پرتعلیق ساخت. فیلم در صحنه های کوهستان تا حد زیادی از پس این کار برمی آید.

ارتفاع، سرما و مسیرهای یخی خطرناک به نظر میرسند و رابطه دو کوهنورد هم به داستان جان میدهد. مشکل از جایی شروع میشود که فیلم بارها صعود را متوقف میکند تا سراغ گذشته تنزینگ برود.

این بخش ها برای شناخت شخصیت لازم هستند، اما همیشه به اندازه ماجراجویی اصلی کشش ندارند. نتیجه فیلمی خوش ساخت و دیدنی است که میتوانست با روایت جمع و جورتر، هیجان بیشتری داشته باشد.

تنزینگ؛ مردی که جای خودش را در گروه میخواهد

فیلم ما را به سال های کودکی تنزینگ میبرد؛ زمانی که او در منطقه هیمالیا زندگی میکند و مجذوب کوهی است که مردم محل آن را چومولونگما مینامند.

برخورد دوران کودکی اش با کوهنوردی مانند جورج مالوری و بعدها تلاش برای همراه شدن با گروه های اعزامی، نشان میدهد علاقه او به اورست یک تصمیم ناگهانی نیست. پیش از آنکه به قله برسد، سال ها برای پیدا کردن جایگاه خودش تلاش کرده است.

اتفاق خوب این است که فیلم او را فقط انسانی با یک رویای بزرگ نشان نمیدهد؛ تجربه و شناختش از مسیر هم در تصمیم های گروه اهمیت پیدا میکند.

بخش دیگری از مسیر شخصیت به برخورد برخی کوهنوردان و مسئولان با شرپاها مربوط میشود.

مهارت تنزینگ در شناخت کوهستان انکارشدنی نیست، اما هنوز باید دیگران را قانع کند که شایسته حضور در گروه صعود به عنوان کوهنورد است، نه فقط کسی که وسایل را حمل میکند.

این اختلاف جایگاه، مانع قابل فهمی برای او میسازد. کاش فیلم بیشتر اجازه میداد اختلاف نظرها از تصمیم های واقعی شخصیت ها شکل بگیرند و کمتر با گفتگو توضیح داده شوند.

رابطه تنزینگ و داوا نیز قرار است بهای شخصی این آرزو را نشان دهد. داوا فقط کسی نیست که هر بار قهرمان را تشویق کند؛ او بخشی از زندگی ای است که تنزینگ بیرون از کوهستان برای خودش ساخته است. اما فیلم برای پرداخت این رابطه به اندازه کافی مکث نمیکند و اتفاق تلخ مربوط به او بیشتر به خاطره ای دردناک در مسیر صعود تبدیل میشود.

گندن فونتسوک و تام هیدلستون؛ دو نفر که باید به هم اعتماد کنند

گندن فونتسوک در نقش تنزینگ انتخاب موفقی است. بازی او به جای حرکات بزرگ و احساسات اغراق شده، بیشتر به نگاه، سکوت و رفتار آرام تکیه دارد.

البته همین آرام بودن گاهی به ضرر فیلم تمام میشود، چون فیلمنامه در بعضی بخش ها درگیری درونی او را چندان ملموس نمیکند و باید بیشتر از رفتار بازیگر حدس بزنیم چه احساسی دارد.

در عوض وقتی تنزینگ در موقعیت دشوار باید سریع تصمیم بگیرد، خود بازیگر بدون نیاز به توضیح های اضافه شخصیت را زنده نگه میدارد.

تام هیدلستون در نقش ادموند هیلاری هم خوب عمل میکند. خوشبختانه فیلم او را به چهره ای خودخواه یا رقیبی که قصد کنار زدن تنزینگ را دارد تبدیل نکرده است.

هیلاری شخصیتی عملگراست و همکاری اش با تنزینگ به تدریج بر اساس توانایی های هر دو شکل میگیرد. با این حال، رابطه آنها میتوانست زمان بیشتری برای گفتگوهای معمولی و شناخت یکدیگر داشته باشد.

به خصوص اینکه مهارت تنزینگ در کوهستان واقعا به کار می آید و هیلاری هم در موقعیت های خطرناک نقش تعیین کننده دارد. قرار نیست برای مهم جلوه دادن تنزینگ، سهم هیلاری کوچک شود.

این تعادل از تصمیم های درست فیلم است و اجازه میدهد رابطه دو شخصیت از یک رقابت ساختگی فاصله بگیرد.

جان هانت و آدم هایی که دور قهرمان هستند

ویلم دفو در نقش جان هانت، فرمانده گروه اعزامی، حضور قابل توجهی دارد. هانت باید درباره ترکیب تیم و خطرات برنامه تصمیم بگیرد، اما فیلم گاهی او را بیشتر به عنوان مانعی نشان میدهد که تنزینگ باید از سر راه بردارد.

تصمیم گیری برای گروهی که هر اشتباه در آن ممکن است به مرگ افراد منجر شود، فقط مسئله اعتماد کردن یا نکردن به یک کوهنورد نیست.

جیل هندرسون با بازی کیتریونا بالف به تنزینگ کمک میکند تا فرصت حضور در گروه را به دست آورد. حضور او برای پیشرفت داستان ضروری است، اما شخصیت پردازی محدودی دارد و بیشتر از طریق کاری که برای قهرمان انجام میدهد شناخته میشود.

فیلم آنقدر به زندگی تنزینگ و برنامه صعود توجه دارد که آدم های اطراف او گاهی به وسیله ای برای جلو بردن داستان تبدیل میشوند.

اورست؛ جایی که تصاویر زیبا بالاخره به هیجان تبدیل میشوند

بزرگ ترین نقطه قوت تنزینگ صحنه های کوهنوردی است. جنیفر پیدم که پیش از این مستندهایی درباره کوهستان ساخته، خوب میداند چطور بزرگی ارتفاعات را نشان دهد.

فیلمبرداری استفان دوسیو در کنار صدای باد، قدم ها و نفس کشیدن کوهنوردان، حس حضور در محیطی سرد و بی رحم ایجاد میکند. اینکه بخش هایی از فیلم واقعا در کوهستان و برف فیلمبرداری شده اند هم به باورپذیری تصاویر کمک کرده است.

در این صحنه ها خطر بیشتر از آنکه توضیح داده شود، دیده میشود.

صحنه ای که هیلاری در شکاف یخی گرفتار میشود و تنزینگ او را نجات میدهد، نمونه خوبی از اکشن مناسب چنین فیلمی است. اینجا به انفجار و تعقیب و گریز احتیاج نداریم؛ یک طناب و چند ثانیه تردید کافی است تا جان دو نفر در خطر قرار بگیرد.

سکانس های صعود از آن قسمت هایی هستند که حتی با دانستن نتیجه تاریخی ماجرا هم میتوانند تعلیق ایجاد کنند.

البته همه لحظات کوهستان به یک اندازه نفس گیر نیستند و گاهی فیلم بیشتر شیفته منظره ها میشود تا پیش بردن داستان.

موسیقی ربکا کاریورد هم در بعضی صحنه ها احساسات را بیش از اندازه هدایت میکند؛ در حالی که صدای طبیعی محیط به تنهایی برای ایجاد نگرانی کافی است.

وقتی فیلم مدام به گذشته برمیگردد

فیلم حدود دو ساعت زمان دارد و در این مدت میان صعود سال ۱۹۵۳ و دوران کودکی و جوانی تنزینگ جابه جا میشود.

این ساختار کمک میکند بفهمیم رسیدن به اورست برای او فقط یک رکورد ورزشی نیست. مسئله این است که هر بازگشت به گذشته، حرکت داستان اصلی را برای چند دقیقه متوقف میکند.

در بخش هایی که هنوز اعضای گروه مشغول آماده شدن برای صعود هستند، این توقف ها بیشتر احساس میشود. انتظار داریم خطر تازه ای پیش بیاید یا رابطه تنزینگ و هیلاری جلو برود، اما روایت دوباره به خاطرات شخصیت اصلی برمیگردد.

اگر این بخش ها کوتاه تر بودند، داستان احتمالا بدون از دست دادن شخصیت پردازی، ریتم بهتری پیدا میکرد.

فیلم از نظر مضمون هم گاهی بیش از حد محتاط است. البته توجه به گذشته تنزینگ اشتباه نیست؛ بدون این خاطرات، او ممکن بود فقط ورزشکاری ماهر به نظر برسد که میخواهد رکوردی تاریخی ثبت کند.

تفاوت نگاه غربی ها به اورست و احترام تنزینگ به چومولونگما ایده جالبی است، به شرطی که روی تصمیم های شخصیت ها تاثیر بگذارد.

هر وقت این تفاوت در رفتار و همکاری گروه دیده میشود، موثر است؛ ولی زمانی که گفتگوها مستقیم درباره آن توضیح میدهند، جذابیت کمتری دارد.

پایان فیلم؛ موفقیتی که به تنهایی به دست نمی آید

بخش پایانی سرانجام همان چیزی را ارائه میدهد که از یک فیلم درباره اورست انتظار داریم: ارتفاع، خستگی، خطر و تصمیم هایی که فرصت زیادی برای فکر کردن درباره آنها وجود ندارد.

وقتی تجهیزات اکسیژن تنزینگ دچار مشکل میشود، این بار هیلاری به کمکش می آید. کنار هم قرار گرفتن این اتفاق با نجات قبلی هیلاری از شکاف یخی، نشان میدهد هیچ یک بدون دیگری به قله نمیرسید.

رسیدن دو نفر به قله لحظه مهمی است، اما فیلم هوشمندانه تلاش نمیکند ماجرا را به رقابتی درباره اینکه کدام یک چند ثانیه زودتر بالا رفته تبدیل کند.

اشاره عاطفی پایان به داوا هم گذشته تنزینگ را دوباره به زمان حال پیوند میزند؛ هرچند این لحظه برای تاثیرگذاری کامل، به شخصیت پردازی قوی تری در بخش های ابتدایی نیاز داشت.

یکی از تصمیم های خوب پایان این است که موفقیت را نتیجه همکاری میداند، نه معجزه ای که ناگهان نصیب یک قهرمان شده باشد. با این حال، رسیدن به قله به خودی خود نمیتواند همه ضعف های دو ساعت قبل را پاک کند.

پایان رضایت بخش است، اما راه رسیدن به آن میتوانست کوتاه تر و پرکشش تر باشد.

حرف آخر

تنزینگ فیلمی تماشایی با بازی های خوب و چند صحنه کوهنوردی واقعا هیجان انگیز است. گندن فونتسوک شخصیت اصلی را باورپذیر ساخته، تام هیدلستون همراه مناسبی برای اوست و کارگردانی جنیفر پیدم در نمایش خطرات کوهستان نقطه قوت اصلی اثر محسوب میشود.

مهم تر اینکه فیلم سهم تنزینگ را در فتح اورست جدی میگیرد، بدون اینکه ادموند هیلاری را کنار بزند.

بزرگ ترین ضعف فیلم برای من کش دار شدن روایت در بخش های زندگی نامه ای و بازگشت های مکرر به گذشته است. شخصیت های فرعی هم میتوانستند بهتر نوشته شوند و موسیقی گاهی بیش از حد برای تاثیر گذاشتن تلاش میکند.

با وجود این ایرادها، بخش پایانی و رابطه دو کوهنورد ارزش تماشا دارند. اگر فیلم های ماجراجویانه و تصاویر کوهستانی را دوست دارید، تنزینگ انتخاب خوبی است؛ فقط انتظار نداشته باشید از ابتدا تا انتها با یک صعود نفس گیر روبرو باشید.

با وایدشات همراه باشید!