نقد انیمیشن مامور اهریمنی (Demon Agent) | شهری تماشایی، معمایی که زیر چرخ دنده ها گم می شود

اگر در شهری زندگی کنید که تابلوها با چرخ دنده حرکت می کنند و موجودات افسانه ای همسایه شما هستند، احتمالاً آخرین چیزی که می خواهید حل پرونده قتل با یک گرگ اهریمنی است.

اما «مامور اهریمنی» (Demon Agent) دقیقاً از همین موقعیت شروع می کند. یک کارآگاه زبان تند، یک مامور خوش قلب و شهری که وسایلش می توانند بخشی از یک معما باشند.

انیمیشن چینی Demon Agent که با نام Mystery of Chang’an و عنوان اصلی «داتانگ یائوتان» هم شناخته می شود، به کارگردانی چنگ تنگ و کارگردانی مشترک هوانگ مین ساخته شده است.

ایده اصلی اش حسابی وسوسه کننده است: به جای یک افسانه دیگر درباره نبرد خدایان، سراغ پرونده جنایی برویم؛ آن هم وسط چانگ آنی که تاریخ، افسانه و ماشین آلات مکانیکی را با هم قاطی کرده است.

آیا پشت این طراحی چشم نواز، معمایی هم هست که ارزش دنبال کردن داشته باشد؟

یک گرگ متهم و کارآگاهی که از خودش خیلی راضی است

ماجرا با یک قتل غیرعادی گره می خورد. آسا، مامور گرگ اهریمنی که تازه کارش را شروع کرده، ناگهان در موقعیتی قرار می گیرد که خودش مظنون پرونده است.

دی شائو که رؤیای تبدیل شدن به بهترین کارآگاه چانگ آن را دارد، برای روشن کردن ماجرا با او همراه می شود.

چه همکاری دلنشینی! یکی باید بی گناهی خودش را ثابت کند و دیگری فرصت پیدا کرده به همه نشان بدهد چقدر باهوش است.

این شروع دو امتیاز دارد. هم خطر شخصی است و زندگی آسا را تهدید می کند، هم اختلاف دو شخصیت از خود داستان بیرون می آید، نه از نیاز فیلمنامه به چند شوخی.

تحقیقات به مرگ سازندگان ابزارهای مکانیکی، کلیدی مرموز و رازی مرتبط با قلب شهر می رسد.

در یکی از پرونده ها، حرکت غیرعادی یک پر، تصور ما از سلاح قتل را به هم می ریزد؛ ایده ای که از توانایی موجودات افسانه ای برای ساخت معما استفاده می کند، نه فقط تزئین صحنه.

اما در ماجرای ناپدید شدن جسد یکی از مقام ها، توضیح راه حل تا حد زیادی به اطلاعاتی درباره خرید چوب وابسته می شود که زمینه سازی کافی برایش صورت نگرفته است.

فیلم باید مخاطب را شریک کشف حقیقت کند، نه فقط تماشاگر نبوغ قهرمان. فرق زیادی است میان «سرنخ را ندیدم» و «سرنخ را به من نگفتند».

مشاهده تریلر

دی شائو و آسا؛ مغز و بازو، یا چیزی بیشتر؟

دی شائو از آن کارآگاه هایی است که هم قاتل را پیدا می کند و هم توضیح می دهد چرا شما نفهمیدید!

غرور و زبان تندش در برابر آسا قرار می گیرد؛ گرگی نیرومند، خوش نیت و بی تجربه که بیشتر اهل وارد شدن به دردسر است تا طراحی نقشه خروج از آن. این تضاد ظرفیت کمیک روشنی دارد، اما به همان اندازه می تواند تکراری شود.

آسا نباید فقط وسیله خندیدن به اشتباه هایش باشد.

در شهری که انسان و اهریمن کنار هم زندگی می کنند، متهم شدن یک گرگ فرصتی است تا فیلم درباره پیش داوری حرف بزند؛ اینکه چقدر آسان ظاهر یک نفر را جای حقیقت می نشانیم.

دی شائو هم زمانی جذاب تر می شود که نبوغش تنها ویژگی او نباشد. پشت اصرارش برای بهترین کارآگاه شدن، خاطره تحقیر به خاطر جایگاه اجتماعی پایین و میل به اثبات خود وجود دارد.

همراهی با آسا باید او را از کسی که فقط می خواهد درست حدس بزند به کسی تبدیل کند که مسئولیت نتیجه حدسش را می پذیرد. رابطه این دو وقتی معنا پیدا می کند که اعتمادشان چیزی بیشتر از تقسیم وظایف باشد: تو مشت بزن، من فکر می کنم.

شخصیت های فرعی هم ظرفیت بیشتری دارند.

مثلاً حضور صاحب مرموز مهمانخانه، یین نیانگ، با هشداری درباره خطر پرونده، راهی برای گسترش فضای توطئه باز می کند. مسئله این است که در داستانی با این تعداد راز، شخصیت فرعی نباید فقط سر برسد، جمله مهمی بگوید و ناپدید شود.

اگر شخصیت ها فقط سرنخ برسانند، شهر شلوغ فیلم از نظر انسانی خلوت می ماند.

چانگ آن؛ شهری که از قهرمان هایش بیشتر حرف برای گفتن دارد

شاید مهم ترین برگ برنده «مامور اهریمنی» خود چانگ آن باشد. فیلم از معماری دوران تانگ الهام می گیرد، اما به بازسازی تاریخی قانع نیست.

تابلوهای متحرک، مسیرهای هوایی، بالابرهای آبی، قرقره ها و سازه های چوبی در دل محله ها قرار گرفته اند. انگار یک مهندس عاشق اسباب بازی های مکانیکی، اختیار طراحی یک پایتخت را به دست آورده و کسی هم نگفته کمی آرام تر!

جذابیت طراحی فقط در تعداد جزئیات نیست. وقتی وسیله ای با آب و چرخ دنده کار می کند، شهر قواعدی قابل فهم پیدا می کند. سازندگان برای شکل دادن به این نظام به ابزارهای سنتی و معماری تاریخی رجوع کرده اند.

همین توجه باعث می شود چانگ آن، به جای مجموعه ای از ساختمان های خوش رنگ، هویتی مستقل داشته باشد.

با این حال یک سؤال مهم باقی می ماند: آیا این شهر روی تصمیم های شخصیت ها اثر می گذارد؟ اگر چرخ دنده ها فقط هنگام معرفی محیط حرکت کنند، همه زحمت طراحی به دکور تبدیل می شود.

ارتباط پرونده با سازندگان دستگاه های مکانیکی وعده می دهد که جهان سازی در خدمت معما باشد. این وعده جذاب است، ولی به تنهایی موفقیت فیلمنامه را تضمین نمی کند.

همزیستی انسان ها و اهریمن ها هم فرصتی فراتر از نمایش هیولاهای بامزه است. موجودات افسانه ای شغل دارند؛ یکی حتی با قدرت دستکاری رویاها به دیگران خدمات می دهد.

اما وقتی گروهی مانند پرندگان «بی یی» در گردش زندگی شهر نقش دارند و با این حال جایگاه برابر ندارند، پشت ظاهر شاد چانگ آن یک تبعیض واقعی دیده می شود.

کاش رابطه انسان و اهریمن با همین جدیت پرداخته می شد، نه اینکه همکاری در یک بحران به معنای حل تمام اختلاف ها باشد.

وقتی تصویر با سرعت جلو می رود، داستان چه می شود؟

کارگردانی چنگ تنگ، که پیش تر روی انیمیشن «جیانگ زیا» کار کرده بود، این بار دنبال نوع متفاوتی از سرگرمی است. همکاری هوانگ مین در ساخت دنیای مکانیکی و جزئیات بصری هم اهمیت دارد.

انیمیشن رایانه ای فیلم برای حرکت دادن شهری طراحی شده که خودش آرام و قرار ندارد؛ از رفت و آمد در مسیرهای مرتفع تا کارکرد سازه های پیچیده و حضور گونه های متفاوت اهریمن ها.

یک قاب شلوغ ممکن است چشم را خیره کند، ولی در داستان معمایی باید بدانیم کجا را نگاه کنیم. سرنخ کوچک باید از شلوغی تصویر جان سالم به در ببرد. صحنه اکشن هم هرچقدر سریع باشد، اگر جای شخصیت ها و مسیر خطر روشن نباشد، هیجانش به سروصدا تبدیل می شود.

درباره «Demon Agent» واکنش ها نیز دقیقاً بر سر همین نسبت میان جلوه های بصری و داستان یکدست نیست.

طراحی مکان ها و سکانس های انیمیشن مورد توجه قرار گرفته، اما برخی نقدها از توضیحات زیاد، آشفتگی روایت و شخصیت پردازی کلیشه ای گفته اند. فیلم می خواهد در ۱۱۷ دقیقه هم معما بگوید، هم رفاقت بسازد، هم شوخی و اکشن داشته باشد.

شوخی خوب است، به شرطی که قاتل را فراموش نکنیم

طنز فیلم بیش از هر چیز به اختلاف دو قهرمان تکیه دارد. یکی با زبانش دیگران را کلافه می کند و دیگری با عجله اش.

شوخی هایی که از این اختلاف شکل می گیرند به شخصیت ها تعلق دارند؛ برعکس شوخی هایی که می شود بدون تغییر در هر انیمیشن دیگری هم گذاشت. این انتخاب به مخاطب فرصت می دهد گاهی از جدیت پرونده فاصله بگیرد.

ولی خطر از آنجا شروع می شود که فیلم در لحظه های حساس دوباره سراغ کل کل برود و فرصت شکل گیری اضطراب را از بین ببرد. در یک معما، سکوت و مکث به اندازه تعقیب و گریز اهمیت دارد.

قرار نیست هر چند دقیقه یکی زمین بخورد یا حرف خنده داری بزند تا مطمئن شویم هنوز با یک کمدی طرف هستیم. اتفاقاً اگر خطر را جدی بگیریم، شوخی بعدی بهتر عمل می کند.

داستانی که با اتهام نادرست شروع شده، نباید همه مشکلاتش را با یک نبرد تماشایی حل کند. ارزش اصلی این قصه در پیدا کردن حقیقت و اعتماد کردن به کسی است که دیگران به او شک دارند.

پایان بندی هرقدر هم پرهیجان باشد، باید به همین مسئله جواب بدهد. این معیار مهم تری از بزرگی نبرد پایانی است.

جمع بندی؛ شهر را به خاطر می سپاریم، پرونده را شاید نه

نقد انیمیشن مامور اهریمنی را می شود با یک دوگانگی تمام کرد: «Demon Agent» ایده بصری و ترکیب ژانری جذابی دارد، اما جاه طلبی اش گاهی از ظرفیت روایت جلو می زند.

زوج دی شائو و آسا برای کمدی و ماجراجویی مناسب اند و چانگ آن مکان وسوسه کننده ای برای داستان های بیشتر است. در مقابل، توضیحات فراوان و خطر گم شدن خط معما زیر حجم اطلاعات، اجازه نمی دهد درباره موفقیت کارآگاهی فیلم به همان اندازه مطمئن باشم.

علاقه مندان انیمیشن های فانتزی چینی و ماجراجویی های پرتحرک احتمالاً بیشتر از کسانی لذت می برند که به دنبال یک پرونده جنایی دقیق با سرنخ های منصفانه هستند. مقایسه با «نژا» تنها از جهت جاه طلبی فنی معنا دارد.

من ترجیح می دهم به جای اینکه فقط بپرسم چانگ آن چقدر زیبا ساخته شده، سؤال سخت تری بپرسم: اگر تمام چرخ دنده ها را از تصویر برداریم، آیا هنوز پرونده ای آنجا هست که بخواهیم حلش کنیم؟

با وایدشات همراه باشید