نقد فیلم بتمن آغاز میکند (Batman Begins) | داستان جذاب، مبارزه هایی که میتوانستند بهتر باشند

فیلم بتمن آغاز میکند (Batman Begins) به کارگردانی کریستوفر نولان، داستان بروس وین را از کودکی تا زمانی که تصمیم میگیرد با لباس بتمن به جنگ جنایتکاران برود، روایت میکند.

چیزی که درباره این فیلم دوست دارم این است که برخلاف بسیاری از فیلم های ابرقهرمانی، عجله ای برای نشان دادن قهرمان اصلی ندارد.

بخش زیادی از داستان درباره مردی است که از کشته شدن والدینش عصبانی است، از خفاش میترسد و هنوز نمیداند چطور باید با جنایت مبارزه کند. نولان این مسیر را خوب ساخته و کریستین بیل هم انتخاب مناسبی برای نقش بروس وین بوده است.

البته فیلم ایرادهای مهمی دارد؛ بعضی مبارزه ها به قدری شلوغ تدوین شده اند که به سختی متوجه اتفاقات میشویم و رابطه عاشقانه هم چندان جذاب نیست.

با این حال، Batman Begins از آن فیلم هایی است که داستان خوبش باعث میشود ضعف هایش را راحت تر تحمل کنم.

بروس وین؛ مردی که باید اول از خودش شروع کند

یکی از بهترین تصمیم های نولان این است که برای تبدیل شدن بروس به بتمن وقت میگذارد. فیلم ابتدا میان گذشته و حال او جابه جا میشود.

سقوط در چاه و ترس از خفاش ها، کشته شدن والدینش و زندگی سرگردان او در جوانی، به تدریج کنار یکدیگر قرار میگیرند. این رفت و برگشت ها برای من جذاب هستند، چون هر بار دلیل تازه ای برای رفتارهای بروس پیدا میکنیم.

موضوع جالب این است که بروس خودش را هم تا اندازه ای مقصر مرگ والدینش میداند. اگر در سالن اپرا از خفاش های روی صحنه نمیترسید و از پدرش نمیخواست زودتر بیرون بروند، شاید آن اتفاق نمی افتاد.

این احساس گناه در کنار خشمش باعث میشود شخصیت او باورپذیرتر باشد. خوشبختانه نولان فقط به نشان دادن یک کودک ناراحت بسنده نمیکند و تاثیر این اتفاق را در تصمیم های دوران جوانی او هم نشان میدهد.

بروس حتی قصد دارد جو چیل، قاتل والدینش را بکشد، اما پیش از اینکه کاری انجام دهد، شخص دیگری او را میکشد. بعد از برخورد با کارماین فالکونی هم متوجه میشود دنیای جنایت بسیار بزرگ تر از چیزی است که تصور میکرد.

این بخش خوب نوشته شده، چون نشان میدهد بروس برای تبدیل شدن به بتمن باید چیزهای زیادی یاد بگیرد. او هنوز همان جوان ثروتمندی است که فکر میکند با عصبانیت میتواند مشکلات را حل کند.

آموزش های هنری دوکارد هم برای من از بخش های جذاب فیلم هستند. مبارزه های تن به تن، آموزش استفاده از ترس و شناخت نقاط ضعف دشمنان، همگی بعدها کاربرد پیدا میکنند.

از طرفی خوشم آمد که بروس حاضر نمیشود برای اثبات وفاداری اش به گروه، یک مجرم را اعدام کند.

البته بعضی گفتگوهای دوکارد درباره ترس و عدالت کمی طولانی هستند. گاهی احساس میکنم نولان بیش از حد دوست دارد شخصیت هایش درباره عقایدشان صحبت کنند، در حالی که رفتارشان میتواند همان حرف ها را بهتر منتقل کند.

کریستین بیل و آدم هایی که بتمن به آنها نیاز دارد

کریستین بیل یکی از بهترین انتخاب های فیلم است. او هم خشم و ناراحتی بروس را خوب نشان میدهد و هم وقتی لازم است در مهمانی ها نقش جوانی ثروتمند و خوش گذران را بازی کند، باورپذیر ظاهر میشود.

این تفاوت رفتاری را دوست دارم، چون نشان میدهد بروس برای پنهان کردن هویت واقعی اش فقط به ماسک احتیاج ندارد.

البته صدای بیش از حد خشن بتمن در بعضی گفتگوها کمی مصنوعی است و راستش را بخواهید، همیشه هم لازم نیست برای ترساندن خلافکارها آنقدر گلوی خودش را تحت فشار بگذارد!

اما اگر بخواهم یکی از دوست داشتنی ترین شخصیت های فیلم را انتخاب کنم، بدون تردید آلفرد است. مایکل کین با شوخی های کوتاه و رفتار پدرانه اش باعث میشود رابطه او و بروس طبیعی به نظر برسد.

چیزی که دوست دارم این است که آلفرد قرار نیست با هر تصمیم بروس موافق باشد. نگرانش میشود، به او اعتراض میکند و وقتی شرایط خطرناک میشود، برای کمک کردن وارد عمل میشود. رابطه این دو یکی از دلایلی است که فیلم از نظر احساسی خوب عمل میکند.

لوسیوس فاکس با بازی مورگان فریمن هم حضور جذابی دارد. گفتگوهای او با بروس درباره تجهیزات نظامی شرکت وین از لحظات بامزه فیلم هستند.

مخصوصا اینکه فاکس معمولا وانمود میکند چندان متوجه هدف واقعی بروس از برداشتن این وسایل نشده است. این شوخی ها طبیعی هستند و کمک میکنند فضای جدی داستان کمی سبک تر شود.

در مقابل، رابطه بروس و ریچل برای من چندان جذاب نیست. ریچل در ابتدا تاثیر مهمی بر تغییر نگاه بروس به انتقام دارد؛ مخصوصا وقتی متوجه میشود او قصد کشتن جو چیل را داشته است.

اما بعد از بازگشت بروس به گاتهام، احساس میکنم رابطه آنها بیشتر با چند گفتگوی جدی پیش میرود. نه صمیمیت زیادی میانشان دیده میشود و نه بخش عاشقانه به اندازه دیگر قسمت های داستان کنجکاوی ایجاد میکند. کاش نولان برای این رابطه وقت کمتری میگذاشت یا آن را بهتر مینوشت.

گاتهام؛ شهری که جنایتکاران در آن راحت زندگی میکنند

یکی دیگر از بخش های موفق فیلم، طراحی شهر گاتهام است. برخلاف بعضی نسخه های قدیمی بتمن که شهر ظاهری بسیار عجیب و فانتزی داشت، اینجا با محیطی روبرو هستیم که بیشتر به یک شهر واقعی شباهت دارد.

ساختمان های بلند، خیابان های شلوغ و محله فقیرنشین ناروز فضای مناسبی برای داستان ساخته اند. به خصوص ناروز را دوست دارم، چون حضور بتمن در کوچه های تاریک و ساختمان های فرسوده آن واقعا با حال و هوای فیلم هماهنگ است.

کارماین فالکونی با بازی تام ویلکینسون هم شخصیت منفی خوبی است. او نه قدرت عجیبی دارد و نه لباس مخصوص میپوشد، اما به دلیل نفوذش در پلیس و دستگاه قضایی، تهدید بزرگی برای مردم محسوب میشود.

گفتگوی او با بروس در رستوران یکی از صحنه های مهم فیلم است. فالکونی خیلی ساده به بروس نشان میدهد که ثروت خانوادگی اش به معنای شناختن دنیای واقعی جنایت نیست.

راستش را بخواهید، دوست داشتم فالکونی حضور بیشتری در داستان داشته باشد. تهدید او برای من از بعضی دشمنان عجیب فیلم باورپذیرتر است، اما با ورود شخصیت های منفی بزرگ تر، تقریبا از مرکز داستان کنار میرود.

این تصمیم قابل فهم است، ولی فیلم بخشی از جذابیت جنایی خودش را از دست میدهد.

گوردون با بازی گری اولدمن هم به باورپذیری شهر کمک زیادی میکند. او از معدود پلیس های درستکار گاتهام است و همکاری اش با بتمن به تدریج شکل میگیرد. خوشم آمد که نولان تمام مشکلات شهر را با مشت های بتمن حل نمیکند.

گوردون و دیگر شخصیت ها هم باید نقش خودشان را ایفا کنند و همین موضوع باعث میشود گاتهام بیشتر شبیه شهری واقعی به نظر برسد.

مترسک و راس الغول؛ کدام دشمن جذاب تر است؟

کیلین مورفی در نقش جاناتان کرین یا مترسک انتخاب مناسبی است. ظاهر آرام و رفتار خونسرد او در کنار کارهای وحشتناکی که انجام میدهد، تضاد جذابی ایجاد میکند.

از طرفی ماده ترس و توهماتی که ایجاد میکند، به فیلم فرصت میدهند چند صحنه ترسناک هم داشته باشد. مخصوصا زمانی که افراد تحت تاثیر ماده قرار میگیرند و بتمن را به شکل موجودی وحشتناک میبینند، ایده استفاده از ترس علیه جنایتکاران بهتر خودش را نشان میدهد.

مشکل اینجاست که مترسک به اندازه کافی فرصت پیدا نمیکند. این شخصیت ظرفیت بیشتری داشت و حتی میتوانست به تنهایی دشمن اصلی یک فیلم باشد.

اما در Batman Begins هرچه به پایان نزدیک میشویم، اهمیتش کمتر میشود و بیشتر به یکی از عوامل نقشه راس الغول تبدیل میشود. انتظار داشتم فیلم از بازی کیلین مورفی و ظاهر ترسناک این شخصیت استفاده بیشتری کند.

در مقابل، راس الغول دشمن جذاب تری است، چون از ابتدا با بروس ارتباط شخصی دارد. وقتی مشخص میشود هنری دوکارد همان راس الغول واقعی است، تقابل او با بتمن اهمیت بیشتری پیدا میکند.

لیام نیسون هم به خوبی شخصیت مردی را بازی میکند که کاملا به عقاید خودش ایمان دارد، حتی اگر قرار باشد برای اجرای آنها یک شهر کامل را نابود کند.

با این حال، انگیزه راس الغول برای من چندان قانع کننده نیست. اینکه گاتهام شهری فاسد است، دلیل کافی برای کشتن هزاران انسان بی گناه نیست.

البته قرار هم نیست با تصمیم های شخصیت منفی موافق باشیم، اما دوست داشتم فیلم کمی بیشتر نشان دهد چرا او به چنین نتیجه افراطی رسیده است.

در مجموع راس الغول به دلیل رابطه گذشته اش با بروس دشمن موفقی است، نه لزوما به خاطر نقشه بزرگی که برای نابودی شهر طراحی کرده است.

ماشین بتمن عالی است؛ مبارزه ها نه همیشه

یکی از قسمت هایی که واقعا دوست دارم، آماده شدن لباس و تجهیزات بتمن است. خوشبختانه نولان فقط چند وسیله عجیب در اختیار قهرمان قرار نمیدهد، بلکه توضیح میدهد هر کدام از کجا آمده اند و چه کاربردی دارند.

لباس مقاوم، ابزارهای پرتابی و ماشین تامبلر باعث میشوند بتمن با وجود امکانات زیادش، تا اندازه ای باورپذیر باشد.

تعقیب و گریز با تامبلر برای من یکی از بهترین صحنه های اکشن فیلم است. ماشین طراحی جذابی دارد، سرعت اتفاقات مناسب است و میتوانیم به خوبی مسیر حرکت خودروها را دنبال کنیم.

موسیقی هانس زیمر و جیمز نیوتن هاوارد هم هیجان این بخش را بیشتر میکند. البته بعضی فناوری های بتمن همچنان از واقعیت فاصله دارند، اما تا زمانی که داستان سرگرم کننده باشد، این موضوع چندان اذیتم نمیکند.

مشکل اصلی من با مبارزه های تن به تن است. نولان در بعضی صحنه ها آنقدر از نماهای نزدیک و تدوین سریع استفاده کرده که به سختی میتوان فهمید چه کسی به چه کسی ضربه میزند.

این شیوه هنگام نخستین حمله بتمن به افراد فالکونی جواب میدهد، چون قرار است جنایتکارها از چیزی که درست نمیبینند بترسند. اما وقتی در مبارزه های بعدی هم همین روش ادامه پیدا میکند، دیگر بیشتر آزاردهنده میشود.

وقتی فیلم این همه زمان صرف نمایش آموزش های بروس کرده، انتظار دارم مهارت های مبارزه او را هم واضح تر ببینم. دلم میخواست حرکاتش را بهتر دنبال کنم، نه اینکه بیشتر مبارزه ها پشت چند برش سریع پنهان شوند.

برای من این موضوع بزرگ ترین ضعف اکشن Batman Begins است. نولان در ساختن تعلیق و شخصیت پردازی بسیار موفق تر از نمایش درگیری های نزدیک عمل کرده است.

پایان فیلم؛ آیا بتمن به قانون خودش وفادار میماند؟

نقشه راس الغول برای نابودی گاتهام با استفاده از ماده ترس، ایده هیجان انگیزی است، اما چند ایراد منطقی دارد. دستگاهی که آب را به بخار تبدیل میکند، قرار است ماده موجود در شبکه آب شهر را در هوا پخش کند.

با این حال، فیلم توضیح چندان قانع کننده ای درباره تاثیر دستگاه روی آب و افرادی که در نزدیکی آن قرار دارند ارائه نمیدهد. اینجا نولان بیشتر به دنبال ساختن پایانی بزرگ و پرهیجان بوده است.

خوشبختانه نبرد داخل قطار جذاب است. بتمن باید هم با استاد سابقش مبارزه کند و هم جلوی رسیدن قطار به مرکز شهر را بگیرد. گوردون هم با تامبلر مسیر قطار را تخریب میکند و نقش مهمی در نجات گاتهام دارد.

این همکاری را دوست دارم، چون نشان میدهد بتمن قرار نیست به تنهایی همه مشکلات را حل کند.

اما تصمیم نهایی بتمن درباره راس الغول برای من سوال برانگیز است. بروس از ابتدای فیلم با کشتن مجرمان مخالفت میکند، ولی در پایان پس از شکست دادن استادش، از قطار خارج میشود و او را نجات نمیدهد.

فیلم تلاش میکند میان کشتن و نجات ندادن تفاوت بگذارد، اما راستش را بخواهید، این تفاوت برایم چندان قانع کننده نیست. مخصوصا وقتی بتمن خودش در متوقف کردن قطار نقش داشته است.

با این حال، از پایان کلی فیلم راضی هستم. داستان شکل گیری بتمن کامل میشود، رابطه او با گوردون به نقطه خوبی میرسد و اشاره به جوکر هم کنجکاوی ایجاد میکند. مهم تر اینکه فیلم برای جذاب کردن پایانش وابسته به قسمت دوم نیست.

حتی اگر The Dark Knight ساخته نمیشد، باز هم Batman Begins داستان مستقلی داشت که میتوانست به تنهایی مخاطب را راضی کند.

حرف آخر

به نظرم بتمن آغاز میکند یکی از فیلم های خوب ابرقهرمانی است که مهم ترین نقطه قوتش داستان شکل گیری شخصیت اصلی است. کریستین بیل انتخاب مناسبی برای بروس وین بوده، رابطه او با آلفرد دوست داشتنی است و گاتهام هم محیط جذابی دارد.

از طرفی حضور راس الغول و رابطه گذشته اش با بروس باعث میشود داستان فراتر از مبارزه معمول یک قهرمان با جنایتکارها باشد.

اما قرار نیست از ایرادهای فیلم به خاطر شهرت نولان چشم پوشی کنم. تدوین شلوغ مبارزه ها، استفاده محدود از مترسک، رابطه عاشقانه نه چندان جذاب و بعضی مشکلات منطقی پایان از نقاط ضعف فیلم هستند.

با این حال، چیزی که برای من اهمیت بیشتری دارد این است که Batman Begins در بیشتر زمان ۱۴۰ دقیقه ای خود سرگرم کننده باقی میماند.

شخصیت اصلی جذابی دارد، داستانش خوب پیش میرود و حتی بعد از مشخص شدن هویت بتمن، همچنان اتفاقات کافی برای کنجکاو نگه داشتن مخاطب وجود دارد.

اگر به فیلم های جنایی و ابرقهرمانی علاقه دارید، تماشایش را پیشنهاد میکنم. فیلم بی نقصی نیست، ولی شروع بسیار خوبی برای سه گانه نولان محسوب میشود.

با وایدشات همراه باشید!