صرفنظر از اینکه دیدگاه یا ارتباط شما با مقولهٔ جرم و مجریان قانون چه باشد، سریال های کارآگاهی نتفلیکس همواره یکی از مسحورکنندهترین ژانرهایی هستند که قاب تلویزیون به خود دیده است.
بهترین آثار درام پلیسی و رویهای (Procedural) درون فرمولی آشنا حرکت میکنند که بهشکلی معجزهآسا هرگز رنگ کهنگی به خود نمیگیرد؛
فرمولی که ضمن ارائهٔ هیجانهای تازه در هر اپیزود، حس خوشایندی از امنیت و قطعیت را به مخاطب هدیه میدهد.
از سوی دیگر، سریالهای دنبالهدار یا مینیسریالها معمایی را پیش روی ما میگذارند که کارآگاهان جسورمان در طول یک فصل (یا چندین فصل) برای گشودن گرههای آن تقلا میکنند؛
روایتی که تعلیقی نفسگیر و با شعلهای ملایم خلق میکند و مخاطب را میخکوبِ لبهٔ صندلی نگاه میدارد.
در عصر پلتفرمهای پخش آنلاین (استریمینگ)، این دست آثار به اعتیادآورترین سریالها برای تماشای بیوقفه (Binge-watching) بدل شدهاند؛
آنقدر که مقاومت در برابر ویژگی پخش خودکار اپیزود بعدی و فرونرفتن در این سیاهچالههای پررمزوراز، ارادهای پولادین میطلبد.
از همین رو، نتفلیکس آرشیو پروپیمانی از درامهای جنایی و کارآگاهی را گردآوری کرده است؛ اقدامی هوشمندانه با توجه به عطش روزافزون مخاطبان در سراسر جهان.
این سریالها در بهترین حالت خود، به محفل بحث و گفتوگوی داغ عصر اینترنت تبدیل میشوند؛ پدیدههایی که وسواسهای فکری بیپایان و جریانهای تحلیلی مداوم آنلاین را رقم میزنند.
اگر بر روی این مقاله کلیک کردهاید، احتمالاً تشنهٔ کشف وسواس ذهنی و ماجراجویی بعدی خود هستید. نتفلیکس در این زمینه دست پری دارد؛
از پروندههای رازآلود افبیآی و ادارهٔ پلیس گرفته تا ماجراهایی با حضور یک کشیش، یا حتی خودِ شخص شیطان!
سلیقهٔ شما هرچه که باشد، بیتردید اثری دقیقاً همراستا با ذائقهٔ خود در این فهرست خواهید یافت.
برای آشنایی با انتخابهای ما از میان ۱۰ سریال برتر کارآگاهیِ در دسترس در نتفلیکس، با ما همراه باشید.
—
شکارچی ذهن (Mindhunter)
دیوید فینچر قواعد خلق یک اثر معمایی بینقص را از بر است؛ از «هفت» (Se7en) و «زودیاک» (Zodiac) گرفته تا «دختری با خالکوبی اژدها» (The Girl with the Dragon Tattoo).

بنابراین جای شگفتی نیست که «شکارچی ذهن» (Mindhunter) — که پس از تهیهکنندگی اجرایی سریال «خانه پوشالی» (House of Cards) از نخستین گامهای جدی او در قاب تلویزیون به شمار میرفت به موفقیتی چشمگیر و تحسینبرانگیز بدل شود.
این سریال که بر اساس رویدادهای واقعی ساخته شده، نقطهٔ آغازین و شکلگیری «واحد علوم رفتاری» افبیآی (که امروزه با نام واحد تحلیل رفتاری شناخته میشود) را به تصویر میکشد.
اگر از شیفتگان سریالهای جنایی باشید، نام این دایرهٔ ویژه را در آثاری چون «ذهنهای جنایتکار» (Criminal Minds) یا «پروندههای ایکس» (The X-Files) شنیدهاید.
داستان در اواخر دهه ۱۹۷۰ میلادی (اواخر دهه ۱۳۵۰ شمسی) جریان دارد؛ جایی که مأموران ویژهٔ افبیآی، هولدن فورد (با بازی جاناتان گروف) و بیل تنچ (با بازی هولت مککالانی)
به همراه وندی کار، استاد برجستهٔ روانشناسی (با بازی آنا تورو)، سراسر آمریکا را زیر پا میگذارند تا با بدنامترین قاتلان زنجیرهای آن دوران مصاحبه کنند.
آنها از دل این بازجوییها به الگوهای روانشناختی مشترک دست مییابند و بستری علمی خلق میکنند که امروزه تحت عنوان روش «پروفایلسازی جنایی» (Criminal Profiling) شناخته میشود.
اگرچه مفهوم پروفایلسازی تاکنون بارها در تلویزیون تصویر شده، اما «Mindhunter» در جایگاهی کاملاً دستنیافتنی و یگانه قرار میگیرد.
این مجموعه در عین سرگرمکننده بودن، لحنی تلخ، زمخت و کاملاً واقعگرایانه را حفظ میکند و بدون پناه بردن به غلو یا درامهای اغراقآمیز، اعماق تاریک جهان قاتلان زنجیرهای را میکاود.
تمامی بازیگران پروژه در اوج توانایی هنری خود ظاهر شدهاند؛ از این سه تفنگدار پروفایلساز گرفته تا بازیگرانی که ردای قاتلان سریالی را بر تن کردهاند(بهویژه کامرون بریتون در نقش مویرگسوز و هولناک اد کمپر)
افزون بر این، فینچر نگاه وسواسگونه و شهیر خود به جزئیات را به این پروژه تزریق کرده و نتیجه، اثری با سبک بصری فوقالعاده صیقلخورده و با وقارِ هندسی دقیق از آب درآمده است.
—
۲. باورنکردنی (Unbelievable)
اگرچه سریالهای جنایی یکی از پرشمارترین گونههای نمایشی تلویزیون هستند، اما روایت اصولی و عادلانهٔ آنها کار دشواری است.

بهویژه آثاری که به موضوع تجاوز جنسی یا خشونت علیه زنان میپردازند، همواره در مرز خطرناکِ ابتذال، زردنگاری و بهرهبرداری احساسی (Sensationalism) قرار دارند؛ رویکردی که روایت را از تجربهٔ واقعی قربانیان دور میسازد.
مینیسریال تحسینشده و برندهٔ جایزه پیبادی یعنی «باورنکردنی» (Unbelievable)، خود را از سیل آثار مشابه جدا میکند؛
زیرا در این روایت، رنج و حقیقتِ قربانی بر دغدغه و تبوتاب کارآگاهان برای گرهگشایی اولویت دارد.
این درام که با الهام از یک رشته جنایات واقعی خلق شده، زندگی ماری (با بازی کیتلین دیور) را دنبال میکند؛ دختر نوجوانی در شهر لینوود ایالت واشینگتن که مورد تجاوز قرار میگیرد.
ماری به پلیس پناه میبرد، اما افسران به اظهاراتش به دیدهٔ تردید مینگرند و او را به جرم ارائهٔ گزارش خلاف واقع تحت پیگرد قرار میدهند!
همزمان در ایالت کلرادو، دو کارآگاه کارکشته به نامهای کارن دووال (با بازی مریت ویور) و گریس راسموسن (با بازی تونی کولت) پس از ثبت شکایت زنی به نام اَمبر (دنیل مکدونالد)، ردیابی یک متجاوز زنجیرهای را آغاز میکنند.
«باورنکردنی» به یمن فیلمنامهای عمیق، روانشناختی و تیم بازیگری خیرهکننده، کیلومترها فراتر از سریالهای مستند-جنایی عادی میایستد.
کیتلین دیور با اجرایی تکاندهنده بار عاطفی اثر را بر شانه میکشد و پیامدهای خردکنندهٔ تروما را در تمام تنفسهایش بازتاب میدهد. در جبههٔ مقابل، کولت و ویور تعادلی هوشمندانه و همدلانه در تقابل با همکاران مردِ سطحینگر و غافل خود بنا میکنند.
در یکی از تکاندهندهترین سکانسهای تاریخ این ژانر، شخصیت ویور در سکوتی سنگین کنار امبرِ بهتزده در خودرو مینشیند؛ بدون هیچ مطالبه یا بازجویی اضافهای، تنها امنیتی که قربانی بدان محتاج است را به او میبخشد. همین طمأنینه و اصرار فیلمساز بر همزیستی و درک بیپردهٔ دردِ قربانیان است که «Unbelievable» را به کلاسی از مهارتهای شاهکار در داستانسرایی جنایی بدل کرده است.
—
۳. لوسیفر (Lucifer)
سریال «لوسیفر» (Lucifer) به هیچ وجه کارآگاهی مرسوم و کلیشهای شما نیست و راز شیدایی طرفدارانش دقیقاً در همین تمایز نهفته است.

تام الیس با کاریزمایی مدهوشکننده، کالبد شخصیت اصلی یعنی شخص ابلیس را جان میبخشد. لوسیفر که از حکمرانی بر دوزخ و شکنجهٔ گناهکاران به ستوه آمده، جهنم را رها کرده و به کلانشهر لسآنجلس نقلمکان میکند؛
جایی که مدیریت یک کلوپ شبانهٔ مجلل و اشرافی را به دست میگیرد و روزگارش را در بدمستی، نواختن پیانو و عیاشی با زنان و مردان زیبارو سپری میسازد.
وقوع یک قتل در آستانهٔ کلوب، زندگی غرق در لذتجویی او را متلاطم میکند؛ اتفاقی که با ورود ناگهانی کلوئی دکر (با بازی لورن جرمن) همراه میشود؛ کارآگاهی اصیل، درستکار و با قلبی رئوف.
با وجود اکراه و بیزاری اولیهٔ کلوئی از اطوار لوسیفر، او در نهایت میپذیرد که این ارباب تاریکی بهعنوان مشاور ویژه در کنارش پروندهها را پیگیری کند؛
چراکه قدرت ماوراءطبیعی و اعجابآور او در مسلوبالاراده کردن متهمان و اعترافگیری از عمیقترین امیال درونیشان، بنبستهای پلیسی را باز میکند.
هرچه لوسیفر زمان بیشتری را در جوار کلوئی میگذراند، بیشتر به این نتیجه میرسد که شاید انسانیت برخلاف تصورش کاملاً تباه و رستگاریناپذیر نیست.
همزمان، او به جلسات رواندرمانی با دکتر لیندا (ریچل هریس) میرود؛ پزشکی که خیال میکند تمثیلهای جهنمی او تنها استعارههایی روانشناختی هستند! در کنار آن، مازیکین (لزلی-ان برانت)،
دستیار و شیطانِ مقربش، برای یافتن هویتی مستقل در جهان فانی دستوپا میزند و امنادیل (دی. بی. وودساید)، برادر فرشتهخوی او، درصدد بازگرداندن اجباریاش به اعماق جهنم است؛
در این بین، باید دید ذات اقدس پروردگار در قبال این آشوب زمینی چه طرحی در سر دارد؟
«لوسیفر» اثری سراسر مفرح، مهیج و سرگرمکننده است؛ سریالی که برگ برندهٔ خود را از تعهد مطلق کست بازیگری به این فرضیهٔ نامتعارف و هجوآمیز میگیرد.
الیس با تبحری مثالزدنی بر پیشانی سریال میدرخشد و با تزریق جذابیتهای شیطانی و لحن طنازانه، در کنار تعهد راسخ دیگر بازیگران، جهانی جنونآمیز اما شدیداً دوستداشتنی خلق میکند که تسلیم شدن در برابر منطق روایی آن ناممکن است.
۴. گناهکار (The Sinner)
در سریال «The Sinner»، بیل پولمن در هیبت کارآگاهی رنجور و روانرنجور ظاهر میشود که ماموریت بررسی پروندههایی بغرنج و جنایاتی بهتآور در حومهٔ نیویورک را بر عهده دارد.

در فصل اول، کارآگاه هری امبروز (با بازی پولمن) به پروندهٔ کورا تانتی (جسیکا بیل) ورود میکند؛
زن جوانی که در یک بعدازظهر آفتابی و در برابر چشمان بهتزدهٔ خانوادهاش در ساحل دریاچه، مردی غریبه را بدون هیچ انگیزهٔ ظاهری با ضربات متعدد چاقو از پای درمیآورد. هری در مسیر واکاوی روح و گذشتهٔ کورا، سر از ترومایی مهلک و تاریک درمیآورد.
در فصل دوم، پسربچهای کمسنوسال (الیشا هنیگ) زن و مردی بزرگسال را مسموم کرده و به قتل میرساند؛ جایی که هری با رقیبی قدرتمند، زنی کاریزماتیک به نام ورا (کری کون) که رهبر فرقهای بومی و مرموز است، پنجهدرپنجه میشود.
فصل سوم، مت بومر را در نقش جیمی پیش چشم ما میگذارد؛ تنها بازماندهٔ یک سانحهٔ رانندگی مرگبار که در پس چهرهٔ آرام او گودالی دهشتناک از نیهیلیسم پنهان است.
سرانجام در فصل چهارم و واپسین پرده، هری در دوران بازنشستگی احضار میشود تا پروندهٔ ناپدید شدن مشکوک دختری جوان در ایالت مین را واکاوی کند.
شخصیت هری در ظاهر همان کهنالگوی تکرارشوندهٔ کارآگاه لجبازی است که گذشتهٔ تاریکش چون سایه تعقیبش میکند؛
اما بیل پولمن لایهای ژرف از غریبگی، شکنندگی و دردی مجسم را به او ضمیمه کرده است؛ کارآگاهی که دیگر به مونولوگهای حماسی و قهرمانپرورانه پناه نمیبرد.
همدلی بیمارگونهٔ هری با قربانیان و حتی جنایتکاران، موتور محرک اوست؛
گویی او با فرسودن خود تا سرحد مرگ در این پروندهها، در پی تقاص دادن و کفارهٔ گناهان گذشتهٔ شخصیاش است.
خط روایی پیچدرپیچ سریال با هدایت پولمن و بازی مسحورکنندهٔ بازیگران مقابلش کیفیتی استثنایی مییابد؛
از تصویر زنِ متلاشیشدهای که جسیکا بیل میآفریند گرفته تا بدمنِ چندبعدی، مقتدر و وحشتانگیزی که کری کون روی پرده به تصویر میکشد.
—
۵. دپارتمان کیو (Dept. Q)
اسکات فرانک—مغز متفکر و سازندهٔ سریال ماندگار «گامبی وزیر» (The Queen’s Gambit)—در سال ۲۰۲۵ میلادی (۱۴۰۳–۱۴۰۴ شمسی) با پروژهای درخشان بار دیگر خطوط محبوبیت نتفلیکس را فتح کرد.

«دپارتمان کیو» که اقتباسی هنرمندانه از رمانهای جنایی و پرآوازهٔ دانمارکی است، ستارهٔ کمترقدردیدهشدهٔ سینما یعنی متیو گود را در قالب کارل مورک، کارآگاهی نامدار در شهر ادینبرو، به میدان میآورد.
مورک تجسم بینقصی از یک ضدقهرمان شکنجهدیده و فروریخته است:
پس از یک مأموریت خونین که در آن خودش هدف گلوله قرار گرفت و همکار صمیمیاش برای همیشه فلج شد، او اعتبار سازمانیاش را از دست داده است.
زندگی ویران شخصی در کنار خلقوخوی تند و بدقلق، از او مردی ساخته که همنشینی با وی طاقتفرساست.
رئیس او، مویرا (با بازی کیت دیکی، ستارهٔ «بازی تاجوتخت»)، برای خلاصی از شر حواشی او و نگه داشتنش در ریل، پروندههای راکد و حلنشدهٔ قدیمی را در دفتری در زیرزمین به او میسپارد تا در آرامش بمیرد!
اما مورک بهجای انزوا، تیمی نامتجانس از طردشدگان را گرد هم میآورد: همکار صندلیچرخنشینش گروهبان هاردی (جیمی سایوز)، اکرم، یک پناهندهٔ باهوش سوری (الکسیج مانولوف)، و رُز (لیا برن) که خود در حال گذر از شوک حادثهای تلخ در محیط خدمت است.
نخستین مأموریت مشترک این تیم سرکِش، معمای حلنشدهٔ دادستان جسور، مریت لینگارد (کلوئی پیری) است که چند سال پیش ناگهان ناپدید شد.
شاید در نگاه اول، بدخلقی و تلخاندیشی مورک یادآور دکتر گریگوری هاوس در شاهکار درام پزشکی «House M.D» باشد، اما هوشمندی فرمی و کارگردانیِ حسابشده، این اثر را از سایهٔ کلیشهها خارج میکند
متیو گود زیر نقاب ترشرو و تندخوی مورک، آسیبپذیری دردناک این کارآگاه کهنهکار را فاش میکند.
هماهنگی ارگانیک میان این جمع ناجور، مورک را از کالبد گرگی تنها بیرون میکشد و لحن سیاه و تکاندهندهٔ قربانی جنایت، از همان دقایق نخست تمام پیشفرضهای کلاسیک تماشاگر را به چالش میکشد.
—
۶. بادهای تاریک (Dark Winds)
سریال تحسینشدهٔ شبکهٔ AMC یعنی «Dark Winds»، با اتکا به عقبهٔ سینمایی خیرهکننده و گروه نویسندگان و تهیهکنندگان طراز اولش، در ارتفاعی فراتر از سریالهای معمایی روز میایستد.

این اثر که بر اساس رمانهای تونی هیلرمن پرداخته شده، اسامی نامداری چون جرج آر. آر. مارتین (خالق نغمه یخ و آتش) و اسطورهٔ هالیوود یعنی رابرت ردفورد را در قامت تهیهکنندگان اجرایی یدک میکشد.
جالب اینکه آخرین حضور ردفورد در برابر دوربین سینما، در قاب همین اثر و در نقشی کوتاه در کنار جرج آر. آر. مارتین رقم خورد.
بستر روایی قصه در سال ۱۹۷۱ میلادی (۱۳۴۹–۱۳۵۰ شمسی) و در گسترهٔ دورافتاده و برهوت قبیلهٔ سرخپوستی ناواهو (در جوار منطقهٔ تقاطع مرزی فور کورنرز) جان میگیرد.
جو لیفورن، افسر ارشد پلیس قبلیهٔ ناواهو—با بازی باصلابت زان مککلارنون که همزمان تهیهکنندهٔ سریال نیز هست به دنبال وقوع دو فقره قتل مرتبط با گذشتهٔ خودش، تحقیقاتی نفسگیر را پی میگیرد.
جیم چی (کیووا گوردون)، مأموری جوان که از فرهنگ بومی خود فاصله گرفته و همرنگ جامعهٔ آمریکایی شده، با برنامهها و انگیزههایی شخصی به او میپیوندد.
برنادت مانوئلیتو (جسیکا ماتن)، گروهبان متعهد و دست راست لیفورن نیز ضلع دیگر این مثلث را میسازد.
در این گیرودار، پای مأموران افبیآی به رهبری مأمور للاند وایتوور (نوآ امریش) با پروندهٔ سرقتی مشکوک به این اقلیم بومی باز میشود.
«بادهای تاریک» با تلفیق اتمسفر نئو-وسترن و تاروپود سینمای نئونوآر، جایگاهی انحصاری برای خود دستوپا میکند. نگاه گیرا و چهرهٔ مقتدر مککلارنون حامل دههها زخمهای تاریخی و رنج اجدادی است.
کارآگاهان ناواهو نه فقط در پی گشودن قفل معماهای جنایی، بلکه درگیر دستوپنجه نرم کردن با بیعدالتیهای سیستماتیک و تحقیر تاریخیِ اعمالشده بر مردمان بومی توسط ساختار حاکمیت ایالات متحده هستند.
—
۷. جنایی (Criminal)
سریال آنتولوژی و مینیمالیستی نتفلیکس یعنی «Criminal»، الگویی بینقص از خلق شاهکاری دراماتیک از دل یک ایدهٔ متمرکز و ساده است.

این فرمت در چهار کشور متفاوت اجرا شد: بخشهای فرانسه، آلمان، اسپانیا و بریتانیا همگی در یک روز مشترک در سال ۲۰۱۹ میلادی (شهریور–مهر ۱۳۹۸ شمسی) بر روی نتفلیکس بارگذاری شدند و فصل دوم بخش بریتانیایی، سال بعد از آن (۱۳۹۹ شمسی) منتشر گردید.
در هر قسمت، تیمی زبده از کارآگاهان مظنونی را به چهارمیخ بازجویی میکشند.
تمام این چهار نسخه در یک استودیوی مشترک و دکوری واحد فیلمبرداری شدهاند و صحنهٔ نمایش صرفاً به سه لوکیشنِ درهمتنیده محدود است: اتاق بازجویی شیشهای، اتاق آینهای مانیتورینگِ پشت صحنه، و راهروی بیرونی اداره.
این پرهیز عامدانه از زرقوبرق و حذف جلوههای بیرونی، سبب شده تا یکی از کوبندهترین سریالهای روانشناختی دههٔ اخیر پدید آید.
کارگردانی، طراحی میزانسن و قاببندیهای بدون نقص، بستری بینظیر برای درخشش بیواسطهٔ بازیگران و دوئلهای بیانی فراهم آورده است.
برای نمونه، در همان قسمت نخستِ نسخهٔ بریتانیا، دیوید تننت یکی از مهیبترین عملکردهای کارنامهٔ حرفهایاش را در قامت پزشکی متهم به سوءاستفاده جنسی و قتل فجیع دخترخواندهاش به نمایش میگذارد.
حضور هایلی اتول نیز به همان اندازه برقآسا و کوبنده از آب درآمده است؛ با این حال، در پهنهٔ این مجموعه ۱۶ قسمتی، حتی یک ثانیه افت کیفی یا قسمت تلفشده دیده نمیشود. هر پلان، مکث و دیالوگی با وسواس معماری شده است.
در عصری که درامهای جنایی دچار اضافهگویی، اطناب ممل و حواشی فرمی شدهاند، «جنایی» همچون ضیافتی پالایششده و عصارهای لذیذ و عاری از هرگونه چربی زائد عمل میکند.
—
۸. گورستان (Mezarlık / Graveyard)
سریال ترکیهای «گورستان» (Mezarlık)، درامی هوشمندانه، منتقدانه و عمیقاً اجتماعی است که از پیوند الگوی پلیسی مجموعهٔ مشهور آمریکایی «CSI» با لحن تلخ و یخزدهٔ نوردیک نوآر (نوآر اسکاندیناوی) شکل گرفته است.

بیرجه آکالای در قامت سرگرد اونم اوزولکو ظاهر میشود؛ زنی جسور که ریاست دایرهٔ ویژهٔ پروندههای حلنشده (ملقب به بخش «گورستان») را عهدهدار است.
اوزولکو و گروه وفادارش منحصراً بر پروندههای قتل، جنایت و خشونت ساختاری علیه زنان متمرکز هستند؛ مبارزهای نه صرفاً علیه جانیانِ خشن، بلکه پیکاری علیه ساختار اجتماعی زنستیزانهای که بستر این جنایات را بازتولید میکند.
ریتم روایت صبورانه و گامبهگام است و پروندهها در لایههای تودرتو شکافته میشوند.
کارآگاه اوزولکو از هر جهت در محاصرهٔ موانع ساختاری است: همکاران مردِ متعصب، مدام در مسیر پیگیریهای او سنگاندازی کرده و اعتبار تیمش را زیر سؤال میبرند.
اما اوزولکو مصممتر از آن است که زیر بار نگاههای تحقیرآمیز یا ساختارهای قدرت مردسالار سر خم کند.
او رسالت خود را فریاد زدن صدای زنانی میداند که دهانشان با خون و سکوت بسته شده است.
با بازی مقتدرانه، باپرنسیب و کاریسماتیکِ بیرجه آکالای، این اثر فراتر از یک معمای کارآگاهی، به مانیفستی علیه تبعیض جنسیتی ریشهدار در لایههای جوامع مدرن بدل میشود.
منبع: اسلش فیلم




WIDESHOT CONVERSATION
گفت و گو درباره این مقاله
دیدگاه های دقیق و محترمانه، گفت و گو را ارزشمندتر می کنند.با حساب کاربری خود وارد شوید تا نظرتان را برای تحریریه و دیگر خوانندگان بنویسید.
هنوز نظری منتشر نشده است
اولین نفری باشید که درباره این مقاله گفت و گو را آغاز می کند.