فیلم The Odyssey به کارگردانی کریستوفر نولان از همین حالا یکی از موردانتظارترین پروژههای سینمایی جهان است؛ فیلمی که نه فقط بهخاطر اقتباس از یکی از مهمترین متون اسطورهای تاریخ، بلکه به دلیل ترکیب جذاب بازیگران و جایگاه نولان در سینمای معاصر، توجه گستردهای را به خود جلب کرده است. اما در میان تمام نکات هیجانانگیز این پروژه، یک نکته مهمتر از بقیه به نظر میرسد:
به نقل از اسکرین دیلی این فیلم میتواند کاملترین و معنادارترین نقش مت دیمون در یک الگوی تکرارشونده 29 ساله باشد.
به بیان سادهتر، اگر کارنامه مت دیمون را دقیق نگاه کنیم، بارها با شخصیتی روبهرو میشویم که درگیر سفر، بقا، دورافتادگی و تلاش برای بازگشت به خانه است. حالا در The Odyssey، دیمون قرار است در نقش اودیسئوس ظاهر شود؛ شخصیتی که شاید بتوان او را مشهورترین قهرمان تاریخ ادبیات در مسیر «بازگشت به خانه» دانست.
The Odyssey فقط یک فیلم جدید از نولان نیست
اقتباس نولان از اودیسه هومر بهخودیخود یک خبر بزرگ است. این داستان کلاسیک یونانی قرنهاست الهامبخش ادبیات، سینما و روایتهای مدرن بوده، اما هنوز هم هر اقتباس تازهای از آن میتواند معنای جدیدی پیدا کند؛ بهویژه وقتی پشت دوربین، فیلمسازی مانند کریستوفر نولان ایستاده باشد.
نولان در سالهای اخیر نشان داده که علاقه ویژهای به روایتهای بزرگ، شخصیتهای درگیر بحرانهای ذهنی و سفرهای پیچیده دارد. از همین زاویه، The Odyssey فقط یک پروژه اسطورهای نیست؛ بلکه میتواند یکی از شخصیترین و جاهطلبانهترین فیلمهای کارنامه او باشد.
از طرف دیگر، حضور بازیگرانی مثل مت دیمون، تام هالند، زندایا، الیوت پیج، ان هتوی، رابرت پتینسون و جان برنثال باعث شده این فیلم از حالا در مرکز توجه رسانههای سینمایی قرار بگیرد.
چرا نقش مت دیمون در The Odyssey اهمیت ویژه دارد؟
مت دیمون پیش از این دو بار با نولان همکاری کرده است:
- در Interstellar
- در Oppenheimer
اما The Odyssey از یک جهت تفاوتی اساسی دارد:
این بار او در نقش اصلی ظاهر میشود؛ آن هم در قالب یکی از ماندگارترین شخصیتهای تاریخ روایت.
نکته جذابتر اینجاست که اگر به مسیر حرفهای دیمون نگاه کنیم، میبینیم او بارها در فیلمهایی حضور داشته که مضمون محوریشان نوعی بازگشت، نجات یا تلاش برای رسیدن به خانه بوده است. به همین دلیل، The Odyssey فقط یک انتخاب بازیگری نیست؛ بلکه انگار جمعبندی طبیعی یک مسیر طولانی در کارنامه اوست.
الگوی پنهان در کارنامه مت دیمون: قهرمانی که میخواهد به خانه برگردد
در نگاه اول شاید این شباهتها اتفاقی به نظر برسند، اما وقتی چند فیلم مهم مت دیمون را کنار هم میگذاریم، یک خط روایی جالب دیده میشود:
1) Saving Private Ryan
در این فیلم، شخصیت رایان در مرکز مأموریتی قرار دارد که در نهایت به ایده «بازگرداندن یک انسان به خانه» گره خورده است. هرچند اینجا دیمون قهرمان فعال کلاسیک نیست، اما خودِ روایت بر محور بازگرداندن او شکل میگیرد.
2) Dogma
در این فیلم، دیمون در نقش فرشتهای سقوطکرده ظاهر میشود؛ شخصیتی که میخواهد راهی برای بازگشت پیدا کند. این بار «خانه» دیگر یک مکان فیزیکی نیست، بلکه مفهومی معنوی و متافیزیکی پیدا میکند.
3) Interstellar
اینجا ما با یک فضانورد دورافتاده مواجهایم؛ مردی که از زمین فاصله گرفته و مسئله بازگشت، بقا و نجات، بخش مهمی از موقعیت دراماتیک او را میسازد.
4) The Martian
شاید یکی از واضحترین نمونهها باشد. شخصیت مارک واتنی باید در مریخ زنده بماند و راهی برای بازگشت پیدا کند. در این فیلم، «بازگشت به خانه» تقریباً به معنای خالص کلمه تبدیل به موتور اصلی روایت میشود.
و حالا:
5) The Odyssey
اودیسئوس احتمالاً مشهورترین چهره تاریخ در روایت «بازگشت به خانه» است. او پس از جنگ تروآ باید از دل خطرها، هیولاها، خدایان و آزمونهای مرگبار عبور کند تا دوباره به ایتاکا، همسرش پنلوپه و پسرش تلماخوس برسد.
چرا The Odyssey نقطه اوج این روند است؟
اینجا همان جایی است که The Odyssey از یک خبر ساده فراتر میرود و تبدیل به پروژهای مهم در تحلیل کارنامه مت دیمون میشود.
همه روایتهایی که در آنها شخصیتی برای بازگشت تلاش میکند، بهنوعی وامدار ساختار کلاسیک اودیسه هستند. از این منظر، دیمون بعد از سالها حضور در فیلمهایی با تم بقا، سفر، دورافتادگی و بازگشت، حالا به منشأ اصلی این الگو رسیده است.
به زبان ساده:
- اگر The Martian نسخه علمی-تخیلی این الگو بود،
- اگر Interstellar آن را در جهان نولانی و کیهانی بازتعریف کرد،
- و اگر Saving Private Ryan آن را در بستر جنگی قرار داد،
حالا The Odyssey میتواند شکل بنیادین و اسطورهای همان ایده باشد.
این همان ارزش تحلیلی مهمی است که باعث میشود فیلم جدید نولان فقط یک اقتباس دیگر نباشد؛ بلکه یک حلقه تکمیلکننده در کارنامه مت دیمون به نظر برسد.
چرا The Odyssey فقط یک خبر خارجی ساده نیست؟
این پروژه دستکم از سه زاویه اهمیت دارد:
1) بازگشت نولان به یک روایت عظیم
بعد از موفقیت Oppenheimer، حالا همه منتظرند ببینند نولان چگونه سراغ یک جهان اسطورهای میرود؛ جهانی که میتواند از نظر مقیاس، طراحی، موسیقی و روایت، یکی از متفاوتترین تجربههای او باشد.
2) تثبیت مت دیمون بهعنوان یک بازیگر کلیدی در آثار نولان
دیمون تا امروز در دو فیلم نولان حضور داشته، اما The Odyssey میتواند جایگاه او را از یک همکار مهم به چهره مرکزی یک پروژه عظیم نولانی ارتقا دهد.
3) پیوند سینمای مدرن با اسطوره
در دورانی که بسیاری از اقتباسها صرفاً بر شهرت منبع تکیه میکنند، The Odyssey این ظرفیت را دارد که یک اثر اسطورهای را برای مخاطب امروز دوباره معنا کند؛ بهویژه اگر نولان بتواند میان وفاداری به متن کلاسیک و نیازهای سینمای معاصر تعادل برقرار کند.
جمعبندی
فیلم The Odyssey برای کریستوفر نولان یک پروژه بلندپروازانه و برای مت دیمون یک فرصت تاریخی است. اگر این فیلم همانطور که انتظار میرود ساخته و عرضه شود، میتواند نهفقط یکی از مهمترین اقتباسهای اسطورهای سالهای اخیر، بلکه نقطه اوج یک الگوی روایی تکرارشونده در کارنامه مت دیمون باشد؛ الگویی که از جنگ و مذهب تا فضا و بقا امتداد داشته و حالا به ریشه اسطورهای خودش رسیده است.
در نتیجه، شاید The Odyssey بیش از آنکه فقط «فیلم جدید نولان» باشد، پاسخ نهایی مت دیمون به یک مسیر 29 ساله در سینما باشد.
سوالات متداول
فیلم The Odyssey درباره چیست؟
این فیلم اقتباسی از حماسه مشهور اودیسه هومر است و داستان اودیسئوس را روایت میکند که پس از جنگ تروآ تلاش میکند به خانه و خانوادهاش بازگردد.
مت دیمون در The Odyssey چه نقشی دارد؟
مت دیمون قرار است نقش اودیسئوس را بازی کند؛ شخصیتی محوری و اسطورهای که سفرش یکی از مهمترین روایتهای تاریخ ادبیات است.
چرا این نقش برای مت دیمون مهم است؟
چون در بسیاری از فیلمهای مهم او، مضمون «بازگشت به خانه» دیده میشود و The Odyssey را میتوان کاملترین نسخه این الگو در کارنامه او دانست.
آیا The Odyssey اولین همکاری مت دیمون و کریستوفر نولان است؟
خیر. دیمون پیشتر در Interstellar و Oppenheimer با نولان همکاری کرده بود، اما این نخستین بار است که در یک نقش محوری در پروژهای از او ظاهر میشود
سجاد عبادت دوست
تو دنیای فیلم و سریال، دنبال آثار خفن میگردم و سعی میکنم تجربهی دیدنشونو توی واید شات برای شما جذاب تر کنم.
WIDESHOT CONVERSATION
گفت و گو درباره این مقاله
دیدگاه های دقیق و محترمانه، گفت و گو را ارزشمندتر می کنند.با حساب کاربری خود وارد شوید تا نظرتان را برای تحریریه و دیگر خوانندگان بنویسید.
هنوز نظری منتشر نشده است
اولین نفری باشید که درباره این مقاله گفت و گو را آغاز می کند.